|
 Budowa Pienin jest uważana za najtrudniejszy problem w geologii całych Karpat. Intensywne prace badawcze trwają od przeszło półtora wieku, mimo to sporo jeszcze zagadek czeka na wyjaśnienie.
W r. 1902 młody szwajcarski uczony, Maurice Lugeon, wystąpił z teorią budowy płaszczowinowej. Pogląd Lugeona zyskał wkrótce aprobatę autorytetów i obowiązuje do dziś dnia. Skały osadzały się na dnie mórz w ciągu kilku epok geologicznych. Najstarsze osady pochodzą z triasu, główny zrąb formują
utwory jurajskie. W okresie górnej kredy miało miejsce sfałdowanie i wydźwignięcie pasma. Po dłuższym czasie nastąpił ponowny zalew morski a wraz z nim długa faza osadzania się „osłony skałkowej". W początku trzeciorzędu odnotowano drugą falę ruchów tektonicznych, która spowodowała nowe przesunięcia płaszczowin. W dalszej kolejności formowały się piaskowcowo-łupkowe kompleksy objęte nazwą fliszu. Na przełomie paleogenu i neogenu trzeci z kolei akt ruchów górotwórczych zgniótł pieniński pas między potężnymi i sztywnymi blokami - tatrzańskim i magurskim. W tym czasie miały miejsce wylewy andezytów pienińskich, z którymi są związane szczawnickie i krościeńskie zdroje mineralne.
W ciągu milionów lat ożywiona erozja zdarła pokrywę zewnętrznych skał i wymodelowała obecną - wyjątkową w swym urozmaiceniu i bogactwie rzeźbę Pienin. W czwartorzędzie Pieniny nie uległy zlodowaceniu, choć wystawione były na procesy peryglacjalne (wzmożone wietrzenie) jak i na napływ mas materiału żwirowo-gruzowego z Tatr i Gorców. Przełęcze, doliny, żleby powstały w podatnych na działanie czynników niszczących utworach paleogeńskich i kredowych. Szczyty, ściany i strzeliste turnie zbudowane są przeważnie z twardych i odpornych na wietrzenie skał - głównie wapien. W strefach kontaktu pasa skałkowego z fliszem powstały doliny potoków Krośnicy, Grajcarka, Łapszanki i Lipnika, które oddzieliły wał Pienin od Beskidów i pogórzy spiskich, nadając mu postać samodzielnego górskiego pasma.
Powered by AkoComment 2.0! |
