|
KULTURA Pieniny leżą na pograniczu trzech różnych regionów geograficznych i na skrzyżowaniu dawnych szlaków migracyjnych z południa i północy, ich folklor jest więc jak na tak mały obszar wyjątkowo złożony i ciekawy.
Powstał on z połączenia kilku fal kulturowych: polskiej, niemieckiej, słowackiej i tzw. wołosko-ruskiej, nie licząc drobniejszych i późniejszych przymieszek, jak np. węgierska, żydowska czy cygańska. Pieniny Spiskie zamieszkują górale spiscy, Spiszacy, Pieniny właściwe - górale pienińscy, część podnóży Małych Pienin - Rusnacy.
Folklor spiski zachował się najpełniej w Trybszu, pieniński w Hałuszowej, Sromowcach i słowackiej Leśnicy. Rezerwat kultury łemkowskiej stanowią na Słowacji wioski Wielki Lipnik, Folwark a zwłaszcza Kamionka. Po polskiej stronie zostało zaledwie kilka rodzin rusnackich. Lud pieniński ma bogatą kulturę artystyczną i duchową. Górale spiscy stanowią ok. 50% ogółu mieszkańców Pienin. Mimo wiekowych wpływów niemieckich (kolonizacja, wielka własność), węgierskich (przynależność polityczna do r. 1918) i słowackich - są językowo i etnicznie głównie polscy. Górale Pienińscy: grupa ta (ok. 45% ludności polskiej części Pienin) podlega pewnym wpływom sądeckim. W stroju charakterystyczne są kolorowe, bogato „cyfrowane" kamizelki. Górale pienińscy odznaczają się szczególną muzykalnością i zamiłowaniem do śpiewu. Budownictwo tutejsze uległo silnym odkształceniom w związku z ruchem letniskowym, np. Szczawnica już w r. 1933 miała 70% domostw przystosowanych do potrzeb letników. Większe zespoły starych chat utrzymały się m.in. w Hałuszowej i Sromowcach Niżnych. W rejonie Krościenka i Szczawnicy widzi się domy stojące szczytem do drogi, choć chaty najstarsze zwrócone były do niej licem.
Tekst pochodzi z przewodnika "Pieniny" Józefa Nyki (Wydawnictwo Trawers, 2003). Powered by AkoComment 2.0! |